سید حسین محمدی: صادرات پتروشیمی ادامه دارد اما پرهزینه‌تر می‌شود

کارشناس حوزه بازرگانی و انرژی با اشاره به تشدید محدودیت‌های تحریمی، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و دشواری انتقال پول گفت صادرات محصولات پتروشیمی ایران متوقف نمی‌شود، اما مدل صادراتی پیچیده‌تر شده و حاشیه سود تحت فشار است.

به گزارش جنوب استان، سید حسین محمدی کارشناس حوزه بازرگانی و انرژی با اشاره به هم‌زمانی چند متغیر اثرگذار بر تجارت خارجی صنعت پتروشیمی ایران، از تشدید محدودیت‌های تحریمی و دشواری‌های نقل‌وانتقال منابع مالی تا افزایش هزینه‌های حمل، بیمه و لجستیک و تغییرات ساختاری بازار جهانی محصولات پتروشیمی سخن گفت. وی با تاکید بر اینکه ارزیابی آینده صادرات پتروشیمی صرفاً بر مبنای میزان تولید یا ظرفیت اسمی مجتمع‌ها تصویر دقیقی ارائه نمی‌دهد، افزود: آنچه امروز اهمیت بیشتری دارد توان فروش محصول، دسترسی به بازار، هزینه انتقال پول و در نهایت حاشیه سود واقعی صادرات است. این کارشناس معتقد است صادرات پتروشیمی ایران در شرایط موجود متوقف نخواهد شد اما مدل صادراتی نسبت به گذشته پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر شده است. به گفته او، تداوم صادرات الزاماً به معنای تداوم همان سطح از درآمد و سودآوری نیست و هرچه محدودیت‌های بانکی، کشتیرانی و بیمه‌ای افزایش یابد، هزینه مبادله نیز بالا می‌رود؛ هزینه‌ای که یا از حاشیه سود تولیدکننده کسر می‌شود یا به شکل تخفیف در قیمت فروش به خریدار منتقل خواهد شد. محمدی در این زمینه بر تفکیک میان «حجم صادرات» و «ارزش اقتصادی صادرات» تاکید کرد. محمدی چین را یکی از مهم‌ترین بازارهای محصولات پتروشیمی ایران دانست و گفت در شرایط تحریمی نقش این بازار پررنگ‌تر شده، اما اتکای بیش از حد به یک یا چند بازار مشخص می‌تواند در بلندمدت آسیب‌پذیری صنعت را افزایش دهد. وی همچنین با اشاره به افزایش ظرفیت‌های تولید پتروشیمی در چین و تغییرات تقاضا برای برخی محصولات پایه، افزایش قدرت چانه‌زنی خریداران را از عوامل اثرگذار بر فروش عنوان کرد. به گفته این کارشناس، در چنین بازاری فروشنده ایرانی باید علاوه بر قیمت، بر کیفیت محصول، استمرار تامین، شرایط تحویل و مدل‌های قراردادی تمرکز کند و بازاریابی صادراتی را «مدیریت زنجیره کامل تجارت» بداند. وی با بیان اینکه همه محصولات پتروشیمی شرایط یکسانی ندارند، گفت محصولات پایه و کامودیتی‌محور به دلیل رقابت شدید جهانی بیشتر تحت تاثیر قیمت، کرایه حمل و هزینه‌های مالی قرار می‌گیرند و افزایش کوچک هزینه‌های صادراتی می‌تواند حاشیه سود را کاهش دهد. در مقابل، حرکت به سمت محصولات پلیمری، شیمیایی و گریدهای تخصصی می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند و وابستگی به رقابت صرفاً قیمتی را کاهش دهد. محمدی مزیت دسترسی ایران به منابع هیدروکربوری و خوراک پتروشیمی را مهم و استراتژیک دانست اما تاکید کرد این مزیت زمانی به مزیت اقتصادی تبدیل می‌شود که زنجیره ارزش بتواند از آن حداکثر استفاده را ببرد؛ در غیر این صورت بخشی از مزیت خوراک در فرآیند تجارت و در مواجهه با هزینه بالای حمل، تخفیف صادراتی و هزینه انتقال پول از بین می‌رود. این کارشناس در ادامه بر ضرورت تغییر نگاه از «فروش محصول» به «بازارسازی» تاکید کرد و گفت برای کاهش ریسک صادرات، تنوع‌بخشی به بازارها، ایجاد قراردادهای بلندمدت و پایدار و حضور مستقیم‌تر در بازارهای هدف اهمیت دارد. وی همچنین از توسعه دفاتر تجاری، انبارهای منطقه‌ای، همکاری با شرکت‌های معتبر بین‌المللی و استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه به عنوان راهکارهای کاهش بخشی از ریسک‌ها نام برد. محمدی در تشریح سناریوهای پیش‌روی صنعت پتروشیمی گفت در صورت تداوم شرایط فعلی، صادرات در کوتاه‌مدت ادامه خواهد داشت اما با هزینه مبادله بالاتر و فشار بیشتر بر حاشیه سود. به گفته او در سناریوی تشدید محدودیت‌ها، احتمال افزایش تخفیف‌های صادراتی، افزایش هزینه حمل و دشوارتر شدن دریافت منابع مالی وجود دارد و شرکت‌هایی که سبد محصول متنوع‌تر و بازارهای صادراتی گسترده‌تری دارند آسیب‌پذیری کمتری خواهند داشت. وی همچنین سناریوی کاهش تنش‌های سیاسی و بهبود روابط اقتصادی و بانکی را از دیگر حالت‌های قابل طرح عنوان کرد.